کود بور

کود بور برای تأمین یکی از حساس‌ترین ریزمغذی‌های گیاه به کار می‌رود؛ عنصری که مقدار نیازش بسیار کم است، اما مستقیم روی گرده‌افشانی، تشکیل میوه، رشد جوانه‌های انتهایی و سلامت دیواره سلولی اثر دارد. کمبود بور یکی از دلایل رایج ریزش گل، خوشه‌های پوک، میوه‌های بدشکل و ترک‌خورده در باغ‌های ایران است.

در عین حال، بور عنصری است که فاصله بین کمبود و سمیتش بسیار کم است. باغداری که برای اطمینان دوز کود بور را دو برابر می‌کند، ممکن است به‌جای بهبود باردهی، با سوختگی حاشیه برگ و ریزش برگ روبه‌رو شود. به همین دلیل، کود بور را باید دقیق‌تر از هر کود دیگری مصرف کرد.

کود بور چیست؟

کودهای بور به شکل‌های مختلفی عرضه می‌شوند:

• بور مایع: معمولاً بر پایه بور اتانول‌آمین یا بوریک اسید؛ مناسب محلول‌پاشی
• آمینو کلات بور: جذب برگی سریع و ریسک سوختگی کمتر
• ترکیبات کلسیم-بور و کلسیم-روی-بور: برای کیفیت میوه و تشکیل میوه
• کودهای فروت‌ست بوردار: بور همراه روی، مولیبدن و اسید آمینه برای گلدهی

این دسته زیرمجموعه کودهای ریزمغذی است.

نقش بور در گیاه

طبق راهنمای میوه‌کاری دانشگاه ایالتی واشنگتن، بور برای جوانه‌زنی دانه گرده و تشکیل میوه حیاتی است و در مریستم‌های انتهایی، متابولیسم اکسین و انتقال قند نقش دارد. همین منبع توضیح می‌دهد که بور و میزان آن در گل و میوه، شاخص قابل‌اعتمادتری از وضعیت درخت نسبت به آزمون خاک است.

علائم کمبود بور

• ریزش گل و خشکیدگی شکوفه‌ها (به‌ویژه در گلابی)
• تشکیل میوه ضعیف و خوشه‌های پوک (پسته، انگور، زیتون)
• چوب‌پنبه‌ای شدن داخلی و ترک میوه در سیب
• ترک و چروکیدگی میوه در هسته‌داران
• خشکیدگی جوانه‌های انتهایی و بدشکلی برگ‌های جوان

علائم سمیت بور

• زردی و سوختگی حاشیه و نوک برگ‌ها
• ریزش برگ
• کاهش عملکرد

در مناطقی از ایران که آب آبیاری بور بالایی دارد، سمیت بور بدون مصرف کود هم دیده می‌شود؛ آزمون آب قبل از برنامه بور اهمیت دارد.

مزایای کود بور

• گرده‌افشانی بهتر و تشکیل میوه بیشتر
• کاهش ریزش گل و میوه‌چه
• کاهش بدشکلی و ترک میوه
• رشد سالم جوانه‌های انتهایی

کودهای بور موجود

• بور ۱۵٪ مایع نئو هانا و تریدبور تریدکپ
• آمینو اسید کلاته بور ۱۲٪ بایولوکس
• تکنوکل بر اسپانیا و پریونت کلسیم-روی-بور
• فروت ست پلاس آدونیس

برای کودهای تخصصی تشکیل میوه، فروت ست را هم ببینید.

جدول زمان‌بندی مصرف بور

تحقیق دانشگاه کالیفرنیا نشان داده که محلول‌پاشی بور بعد از برداشت، تشکیل میوه و عملکرد بادام را در سال بعد به‌طور محسوس افزایش داده است.

روش مصرف

• محلول‌پاشی: روش اصلی؛ صبح زود یا عصر، طبق دوز برچسب.
• کودآبیاری: با دوز بسیار کم و فقط در صورت کمبود تأییدشده.
• دوز: هرگز بیش از برچسب؛ حاشیه ایمنی بور کم است.
• اختلاط: قبل از مخلوط کردن با سموم و کودهای کلسیمی تست کوچک انجام دهید.

تفاوت با سایر کودها

• در برابر فروت‌ست: فروت‌ست ترکیبی از بور با چند عنصر و محرک است؛ کود بور خالص برای کمبود مشخص بور.
• در برابر کلسیم-بور: کلسیم-بور علاوه بر گلدهی، روی سفتی و کیفیت میوه هم تمرکز دارد.

مناسب برای چه محصولاتی؟

• باغ: پسته، بادام، گردو، سیب، گلابی، زیتون، انگور و هسته‌داران
• زراعی: کلزا، آفتابگردان، یونجه بذری و چغندرقند
• صیفی: گوجه، کلم و گل‌کلم

نکات مهم قبل از خرید

• آزمون آب و خاک؛ در آب پربور، کود بور لازم نیست و می‌تواند سمی باشد.
• درصد بور و شکل آن را روی برچسب ببینید.
• آزمون گل یا برگ، مطمئن‌ترین راه تشخیص وضعیت بور درخت است.

سوالات متداول

بهترین زمان مصرف کود بور کی است؟

بعد از برداشت در پاییز و قبل از گلدهی (تورم جوانه تا صورتی شدن غنچه)؛ در زمان گلدهی فقط با کودهای مخصوص و دوز برچسب.

علائم کمبود بور چیست؟

ریزش گل، تشکیل میوه ضعیف، خوشه‌های پوک، ترک و بدشکلی میوه و خشکیدگی جوانه‌های انتهایی.

آیا بور زیاد خطرناک است؟

بله؛ فاصله بین کمبود و سمیت بور کم است و مصرف زیاد باعث سوختگی حاشیه برگ، ریزش برگ و کاهش عملکرد می‌شود.

جمع‌بندی

بور کلید گرده‌افشانی و تشکیل میوه است، اما با دوز دقیق و زمان درست. بعد از برداشت و قبل از گلدهی بیشترین اثر را دارد. برای تنظیم برنامه بور، از طریق تماس با ما با کارشناسان رویش‌یار مشورت کنید.