کود ریشه زایی

کود ریشه‌زایی برای مرحله‌ای است که بیشتر کشاورزان کمتر به آن توجه می‌کنند، چون زیر خاک است و دیده نمی‌شود: ساخته شدن ریشه‌های جدید. نشایی که تازه به زمین منتقل شده، نهالی که تازه کاشته شده، قلمه‌ای که باید ریشه بدهد یا درختی که ریشه‌هایش در خاک سفت و شور ضعیف شده‌اند، همه به یک چیز نیاز دارند: ریشه‌های مویین فعال و زیاد.

حقیقت ساده این است که هر مقدار کودی که بدهید، فقط به اندازه ریشه فعال جذب می‌شود. گیاهی با ریشه ضعیف، در گرمای تابستان زودتر پژمرده می‌شود، کود را کمتر جذب می‌کند و در برابر بیماری‌های خاکزی آسیب‌پذیرتر است. کودهای ریشه‌زا برای ساختن همین پایه طراحی شده‌اند.

کود ریشه‌زا چیست؟

کودهای ریشه‌زا ترکیبی از عناصر و محرک‌هایی هستند که رشد و انشعاب ریشه را تحریک می‌کنند:

• فسفر: انرژی تقسیم سلولی در نوک ریشه؛ مثل کودهای NPK فسفر بالا
• اسید هیومیک و فولویک: بهبود محیط ریشه و تحریک ریشه‌های مویین؛ مثل کود اسید هیومیک و کود اسید فولویک
• عصاره جلبک دریایی: ترکیبات طبیعی محرک رشد ریشه
• اسیدهای آمینه و پپتیدها: کاهش شوک انتقال و تأمین انرژی
• ترکیبات اختصاصی ریشه‌زا: فرمول‌های تجاری که چند محرک را با هم ترکیب کرده‌اند

نقش این ترکیبات در رشد ریشه

فسفر؛ سوخت نوک ریشه

طبق راهنمای مدیریت فسفر دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، فسفر در خاک تقریباً جابه‌جا نمی‌شود و ریشه باید خودش به سمت آن رشد کند. به همین دلیل، قرار دادن فسفر نزدیک ریشه گیاهچه، به‌خصوص در خاک سرد و مرطوب اوایل فصل، کمبود فسفر ریشه‌های جوان را جبران می‌کند.

اسید هیومیک و فولویک؛ محیط بهتر برای ریشه

اسید هیومیک ساختار خاک را بهتر و خاک را نرم‌تر و هوادارتر می‌کند؛ اسید فولویک با مولکول‌های ریزتر، جذب عناصر را آسان‌تر می‌کند. طبق انجمن بین‌المللی مواد هیومیک، فرق اصلی این دو در حلالیتشان در pH‌های مختلف است.

جلبک دریایی و اسید آمینه؛ تحریک و ضدشوک

به گیاه کمک می‌کنند در روزهای بعد از انتقال، به‌جای توقف رشد، سریع ریشه جدید بسازد.

علائم ضعف ریشه

• پژمردگی در ساعت‌های گرم روز با وجود رطوبت کافی خاک
• رشد کند نشا یا نهال چند هفته بعد از کاشت
• ریشه کم‌حجم، قهوه‌ای یا بدون ریشه‌های مویین سفید هنگام بیرون آوردن گیاه
• زردی برگ‌ها و پاسخ ضعیف به کوددهی
• خواب رفتن یا کج شدن گیاه در باد به‌خاطر استقرار ضعیف

یک سناریوی رایج: نشای گوجه یا فلفل که در گرمای اوایل تابستان به زمین منتقل شده، سه چهار روز پژمرده می‌ماند و بعضی بوته‌ها از بین می‌روند. کودآبیاری با یک کود ریشه‌زا همراه اسید آمینه در همان آبیاری اول و دوم، معمولاً درصد استقرار را بالا می‌برد و بوته‌ها زودتر به رشد برمی‌گردند.

مزایای کود ریشه‌زا

• استقرار سریع‌تر و درصد سبز بیشتر در نشاکاری
• ریشه‌های مویین بیشتر و جذب بهتر آب و کود
• تحمل بیشتر به گرما، خشکی و شوری
• ریکاوری ریشه در درختانی که ریشه‌شان در خاک سفت یا شور آسیب دیده
• مناسب برای قلمه، پاجوش و نهال گلدانی

انواع کود ریشه‌زا موجود

ریشه‌زاهای اختصاصی

اینروت (InRoot) گرونبرگ، روتن پلاس، بیورادیکانت، استارتر هیبریدی جیرو هانا و فسفر مایع غلیظ روتی هانا.

کودهای فسفر بالا برای ریشه

ون ای پرن 10-53-10، 10-52-10 گرین شیمیایی، 10-52-10 آرسپ، 10-50-10 نوبل، 10-58-5 اسکایلا هانا، MAP زرین سرشت، سکونشیال ۱ امکس فسفر و مونو پتاسیم فسفات زرین سرشت و مولتی کم.

اسید هیومیک و فولویک

هیومیک ۴۵ بایوگرانو گرانول، بایوهیوم پودری هانا، بایوهیوم مایع هانا، کدا هوموس اسپانیا، هیومیک پودری نوبل، هیومیک سولار، فولویکس هانا و فیتوپلکس ۹۵٪.

جلبک دریایی

جلبک دریایی جیات؛ گزینه‌های بیشتر در عصاره جلبک دریایی.

جدول انتخاب کود ریشه‌زا

روش و زمان مصرف

• هنگام کاشت: ریشه نشا یا نهال را قبل از کاشت در محلول رقیق کود ریشه‌زا فرو کنید یا اولین آبیاری را با کود بدهید.
• هفته‌های اول: دو تا سه نوبت کودآبیاری با فاصله منظم، طبق دوز برچسب.
• درختان: شروع فصل رشد ریشه (اوایل بهار) و بعد از برداشت، که دوره‌های اصلی رشد ریشه‌اند.
• محل مصرف: ریشه‌زا باید به ناحیه ریشه برسد؛ محلول‌پاشی برگی برای این هدف کم‌اثر است.
• دمای خاک: در خاک خیلی سرد، اثر کود کمتر است؛ رطوبت و دمای مناسب بستر را هم مدیریت کنید.

برای جایگاه کود ریشه‌زا در برنامه محصولات مختلف، برنامه کوددهی خیار گلخانه‌ای و برنامه کوددهی زعفران را ببینید.

تفاوت کود ریشه‌زا با سایر کودها

• در برابر کودهای رشد رویشی: رشد رویشی بالای خاک را هدف می‌گیرد؛ کود رشد رویشی با ازت زیاد در زمان نشاکاری ممکن است رشد برگ را جلوتر از ریشه ببرد.
• در برابر هورمون‌های ریشه‌زایی مصنوعی: پودرهای هورمونی (مثل IBA) بیشتر برای قلمه‌اند؛ کودهای ریشه‌زا برای رشد ریشه در مزرعه و باغ.
• در برابر کود ضد تنش: ضد تنش کل گیاه را هدف می‌گیرد؛ ریشه‌زا مشخصاً ریشه را. در نشاکاری معمولاً هر دو با هم مصرف می‌شوند.

سازگاری با محصولات مختلف

• صیفی‌جات: گوجه، فلفل، بادمجان، خیار، هندوانه و خربزه
• درختان میوه: نهال‌های تازه کاشت و درختان بالغ در خاک سنگین یا شور
• گلخانه: نشا، قلمه گل و توت‌فرنگی
• زراعی و پیازی: سیب‌زمینی، پیاز و زعفران
• زینتی و آپارتمانی: بعد از تعویض گلدان و قلمه‌زدن

نکات مهم قبل از خرید

• مرحله و هدف را مشخص کنید: نشاکاری، قلمه، نهال یا تقویت ریشه درختان بالغ.
• ترکیب برچسب را بررسی کنید: درصد فسفر، مواد هیومیک، اسید آمینه یا عصاره جلبک.
• برای آبیاری قطره‌ای، فرمول مایع یا کاملاً محلول انتخاب کنید.
• ریشه‌زا جایگزین زهکشی مناسب نیست؛ در خاک غرقاب، ریشه تحت هر کودی آسیب می‌بیند.
• در آب شور، کودهای هیومیک را همراه آبشویی مصرف کنید.

سوالات متداول

بهترین زمان مصرف کود ریشه‌زا کی است؟

هنگام کاشت و دو سه هفته اول بعد از نشاکاری یا کاشت نهال؛ در درختان بالغ، اوایل بهار و بعد از برداشت.

کود ریشه‌زا را محلول‌پاشی کنیم یا با آب آبیاری بدهیم؟

برای ریشه، مصرف از طریق آب آبیاری یا مخلوط با خاک مؤثرتر است؛ محلول‌پاشی برگی بیشتر برای اسید آمینه و جلبک در کاهش شوک کاربرد دارد.

آیا کود ریشه‌زا برای قلمه مناسب است؟

برای قلمه‌های نرم و گیاهان گلدانی، ریشه‌زاهای مایع با دوز کم کاربرد دارند؛ برای قلمه‌های چوبی، معمولاً هورمون‌های ریشه‌زایی اختصاصی مؤثرترند.

تفاوت کود ریشه‌زا با اسید هیومیک چیست؟

اسید هیومیک یکی از اجزای رایج کودهای ریشه‌زاست که روی خاک و محیط ریشه اثر دارد؛ کودهای ریشه‌زای اختصاصی معمولاً هیومیک را با فسفر، اسید آمینه یا جلبک ترکیب می‌کنند.

جمع‌بندی

ریشه قوی یعنی جذب بیشتر، مقاومت بیشتر و محصول بیشتر. در این دسته، ریشه‌زاهای اختصاصی، کودهای فسفر بالا و محرک‌های هیومیک و جلبکی را کنار هم می‌بینید؛ ترکیب آن‌ها را بر اساس مرحله کاشت و وضعیت خاک انتخاب کنید. برای مشاوره، از طریق تماس با ما با کارشناسان رویش‌یار در ارتباط باشید.