رشد رویشی

کودهای رشد رویشی برای دوره‌ای طراحی شده‌اند که گیاه باید «کارخانه» خودش را بسازد: برگ، شاخه، ساقه و ریشه. هر برگ سالمی که در این مرحله ساخته می‌شود، بعداً منبع تولید قند برای گل و میوه است. به همین دلیل، رشد رویشی قوی در اوایل فصل، پایه عملکرد و کیفیت در پایان فصل است.

مشکل رایج دو حالت است: یا گیاه در شروع فصل ضعیف و کم‌برگ می‌ماند و بعداً توان تولید میوه ندارد، یا رشد رویشی بی‌رویه و طولانی ادامه پیدا می‌کند و گل و میوه فدای شاخ و برگ می‌شوند. کود مناسب رشد رویشی، در زمان درست و به مقدار درست، هر دو مشکل را کم می‌کند.

کود رشد رویشی چیست؟

کودهای این دسته سه گروه اصلی دارند:

• کودهای ازته و ازت بالا: منبع اصلی نیتروژن برای ساخت برگ و کلروفیل؛ مثل کود ازت و کود ازت بالا
• کودهای کامل متعادل: مثل کود NPK 20-20-20 که هر سه عنصر اصلی را برای رشد متوازن می‌دهند
• محرک‌های زیستی: اسید آمینه، عصاره جلبک دریایی، اسید هیومیک و کودهای آلی مایع که رشد و جذب را تحریک می‌کنند. به تعبیر شورای صنعت محرک‌های زیستی اروپا (EBIC)، محرک‌های زیستی در کشاورزی مقاوم به تغییرات اقلیمی و سلامت خاک نقش مهمی دارند.

نقش عناصر و محرک‌ها در رشد رویشی

نیتروژن

جزء اصلی پروتئین‌ها و کلروفیل است و مستقیم روی اندازه برگ، طول شاخه و سبزینگی اثر دارد. حدود نیمی از نیاز سالانه نیتروژن بسیاری از درختان در همین دوره رشد بهاره مصرف می‌شود.

فسفر و پتاسیم در فرمول متعادل

فسفر رشد ریشه را همراه رشد شاخ و برگ پیش می‌برد و پتاسیم بافت‌های جدید را محکم و مقاوم می‌کند.

منیزیم، آهن، روی و منگنز

برای ساخت کلروفیل و هورمون رشد لازم‌اند؛ بدون آن‌ها حتی با ازت کافی، برگ‌ها رنگ‌پریده و کوچک می‌مانند.

اسید آمینه، جلبک و هیومیک

اسید آمینه واحد ساخت پروتئین است و انرژی گیاه را برای ساختن آن صرفه‌جویی می‌کند؛ جلبک دریایی محرک‌های طبیعی رشد دارد و هیومیک ریشه و جذب عناصر را فعال‌تر می‌کند.

علائمی که گیاه به کود رشد رویشی نیاز دارد

• رشد کند و شاخه‌های کوتاه و نازک
• برگ‌های کوچک و کم‌رنگ؛ طبق برنامه مدیریت آفات دانشگاه کالیفرنیا، رشد کند و زردی یکنواخت برگ‌های پیر اولین نشانه کمبود نیتروژن است
• تاج کم‌پشت و برگ‌ریزی زودهنگام
• ضعف بعد از هرس سنگین، سرمازدگی یا تنش
• نشاهایی که بعد از استقرار رشد نمی‌کنند

یک مثال: درختان سیبی که بهار با شکوفه زیاد اما برگ کم شروع می‌کنند، معمولاً میوه‌های ریز می‌دهند؛ چون برگ کافی برای تغذیه میوه‌ها ندارند. تغذیه ازته متعادل در ابتدای فصل و قبل از گلدهی، این نسبت برگ به میوه را بهتر می‌کند.

مزایای کود رشد رویشی

• ساخت تاج و سطح برگ کافی برای تولید قند
• سبزینگی و فتوسنتز بیشتر
• ریکاوری سریع‌تر بعد از هرس، برداشت یا تنش
• رشد یکنواخت‌تر نشاها و گیاهان جوان
• محرک‌های زیستی، راندمان جذب کودهای شیمیایی را بیشتر می‌کنند

انواع کود رشد رویشی موجود

کودهای ازت بالا

نیتروژینا هانا گرانول، 30-15-5 سولار روسیه و ازت بالا فولر رونزا نکست.

کودهای NPK متعادل (سه‌بیست)

پلنت تاپ زیگلر آلمان، باوریا پلانتا، تردسرت اردن، Green Vit، سه‌بیست نوبل، آرسپ، سبزینه مارال، سولار ۹۰۰ گرمی و سه‌بیست ژله‌ای نوبل.

اسید آمینه، جلبک و فولویک

راوامینو ۴۰، جلبک دریایی جیات و راوفولویک ۵۰. همه گزینه‌های جلبکی در عصاره جلبک دریایی.

اسید هیومیک

هیومیک پودری نوبل، هیومات پتاسیم جیات، هیومیک ژله‌ای نوبل و بایوهیوم هانا؛ بیشتر در کود اسید هیومیک.

کودهای آلی مایع

کود ماهی مثل کود مایع ماهی NPK 3-10-11 و کود ماهی نوبل سبز، ماهکود ۵-۵-۵ و کودهای مرغی مایع مثل چیکود فصل پنجم؛ بیشتر در کود مرغی.

ریزمغذی‌های سبزینگی

کلات روی پروتامین، منگنز کدا و منیزیم کودا.

جدول انتخاب کود رشد رویشی

روش و زمان مصرف

• کودآبیاری: مهم‌ترین روش؛ کود ازته یا سه‌بیست را تقسیطی و در نوبت‌های منظم در دوره رشد بهاره بدهید، طبق دوز برچسب.
• محلول‌پاشی: اسید آمینه، جلبک و سه‌بیست برای اثر سریع در شروع رشد یا بعد از تنش؛ صبح زود یا عصر.
• مصرف خاکی: کودهای ازته گرانوله و هیومات پودری در ابتدای فصل همراه آبیاری.
• زمان قطع: با شروع گلدهی ازت را کم کنید و سراغ فسفر بالا و بعد پتاس بالا بروید. ادامه ازت زیاد در زمان گل و میوه باعث ریزش، دیررسی و کیفیت پایین می‌شود.

تفاوت با سایر کودها

• در برابر کود سبزینگی: سبزینگی بیشتر روی رنگ برگ و کلروفیل تمرکز دارد؛ رشد رویشی روی حجم برگ، طول شاخه و ساخت تاج.
• در برابر کود ریشه‌زایی: ریشه‌زایی رشد زیر خاک را هدف می‌گیرد، رشد رویشی رشد بالای خاک را؛ در شروع فصل معمولاً هر دو با هم لازم‌اند.
• در برابر کودهای باردهی و کیفیت میوه: این کودها برای بعد از گلدهی‌اند و با کودهای رشد رویشی جایگزین نمی‌شوند.

سازگاری با محصولات مختلف

• درختان میوه: شروع فصل، بعد از برداشت و بعد از هرس
• سبزی‌های برگی: کاهو، اسفناج، کلم و سبزی خوردن، در کل دوره رشد
• صیفی و گلخانه: مرحله نشا تا قبل از گلدهی
• زراعی: گندم و ذرت در پنجه‌زنی و رشد ساقه
• چمن و گیاهان برگ‌زینتی: تغذیه منظم در فصل رشد

نکات مهم قبل از خرید

• مرحله رشد را در نظر بگیرید؛ کود رشد رویشی برای قبل از گلدهی است.
• در خاک شنی، ازت را تقسیطی بدهید تا شسته نشود.
• در زمان باد گرم و کم‌آبی، محرک‌های زیستی را همراه کود ازته مصرف کنید.
• ازت زیاد حساسیت به آفات مکنده و بیماری‌ها را بیشتر می‌کند.
• در سبزی‌های برگی، فاصله آخرین کود ازته تا برداشت را رعایت کنید تا نیترات تجمع پیدا نکند.

سوالات متداول

بهترین کود برای رشد رویشی چیست؟

ترکیب یک منبع ازت (کود ازت بالا یا سه‌بیست) با یک محرک زیستی مثل اسید آمینه یا جلبک دریایی؛ در خاک فقیر، اسید هیومیک یا کود آلی مایع هم اضافه کنید.

کود رشد رویشی را تا چه زمانی بدهیم؟

تا قبل از گلدهی؛ بعد از آن ازت را کم کنید و فرمول را به فسفر بالا و سپس پتاس بالا تغییر دهید.

آیا ازت زیاد باعث ریزش گل می‌شود؟

بله؛ رشد رویشی شدید در زمان گلدهی با گل و میوه‌چه برای مواد غذایی رقابت می‌کند و ریزش را بیشتر می‌کند.

اسید آمینه بهتر است یا کود سه‌بیست؟

این دو جایگزین هم نیستند؛ سه‌بیست منبع عناصر غذایی است و اسید آمینه محرک رشد و ضدتنش. بهترین نتیجه از مصرف هم‌زمان به دست می‌آید.

جمع‌بندی

رشد رویشی قوی و به‌موقع، پایه یک فصل پربار است. در این دسته کودهای ازته، سه‌بیست، محرک‌های زیستی و کودهای آلی مایع را کنار هم می‌بینید؛ ترکیب درست آن‌ها را بر اساس مرحله رشد و وضعیت خاک انتخاب کنید و برای برنامه دقیق، از طریق تماس با ما با کارشناسان رویش‌یار مشورت کنید.