کود افزایش باردهی

کود افزایش باردهی به گروهی از کودها گفته می‌شود که هدفشان بیشتر کردن تعداد گل‌هایی است که به میوه تبدیل می‌شوند، کمتر کردن ریزش گل و میوه‌های ریز و رساندن میوه‌ها به اندازه و وزن مناسب. این کودها معمولاً بر پایه عناصری مثل بور، کلسیم، روی، فسفر و پتاسیم، همراه با اسیدهای آمینه و محرک‌های گیاهی ساخته می‌شوند.

باردهی در واقع زنجیره‌ای از مراحل است: تشکیل جوانه گل در سال قبل، گلدهی، گرده‌افشانی، تبدیل گل به میوه (تشکیل میوه یا فروت‌ست) و پر شدن میوه. اگر یکی از این حلقه‌ها ضعیف باشد، کل محصول کم می‌شود. باغدار پسته‌ای که درختانش پرگل‌اند اما خوشه‌ها بعد از گلدهی خالی می‌شوند، یا باغدار سیبی که هر سال با ریزش شدید میوه‌چه روبه‌روست، معمولاً با مشکل یکی از همین حلقه‌ها درگیر است، نه کمبود کلی کود.

کود افزایش باردهی دقیقاً چیست؟

کود افزایش باردهی یک نوع مشخص از کود نیست؛ یک گروه کاربردی است که کودهای مختلفی را در بر می‌گیرد:

• کودهای بور و روی: برای جوانه‌زنی دانه گرده و رشد لوله گرده
• کودهای فروت‌ست: ترکیب بور، روی، مولیبدن و اسید آمینه برای تشکیل میوه؛ گزینه‌ها در فروت ست
• کودهای کلسیمی: برای استحکام دیواره سلولی میوه‌چه و کاهش ریزش و ترک‌خوردگی
• کودهای فسفر و پتاس بالا: برای انرژی گلدهی و پر شدن میوه
• محرک‌های زیستی: اسید آمینه، عصاره جلبک دریایی و تنظیم‌کننده‌هایی مثل جیبرلیک اسید

نقش عناصر کلیدی در باردهی

بور؛ کلید گرده‌افشانی

طبق راهنمای میوه‌کاری دانشگاه ایالتی واشنگتن، بور برای جوانه‌زنی دانه گرده و تشکیل میوه حیاتی است. کمبود آن در گلابی باعث خشکیدن شکوفه‌ها و کاهش تشکیل میوه، در سیب باعث چوب‌پنبه‌ای شدن داخلی و ترک میوه و در هسته‌داران باعث ترک و چروکیدگی می‌شود. همین منبع تأکید می‌کند که فاصله بین کمبود و سمیت بور بسیار کم است.

روی؛ رشد جوانه و گل

روی در ساخت هورمون رشد (اکسین) نقش دارد و برای رشد طبیعی جوانه‌ها، گل‌ها و میوه‌چه‌ها لازم است.

کلسیم؛ استحکام میوه

کلسیم دیواره سلولی میوه‌چه را محکم می‌کند؛ کمبودش با ریزش میوه، ترک‌خوردگی و عمر انبارمانی کمتر همراه است.

فسفر و پتاسیم؛ انرژی و پر شدن

فسفر انرژی لازم برای گلدهی و تشکیل دانه را تأمین می‌کند و پتاسیم انتقال قند به میوه و درشتی آن را.

اسید آمینه و محرک‌ها

در شرایط تنش (سرما یا گرمای زمان گلدهی) کمک می‌کنند گیاه انرژی خود را صرف تشکیل میوه کند.

علائم مشکل در باردهی

• گلدهی زیاد اما تشکیل میوه کم (ریزش گل بعد از گلدهی)
• ریزش شدید میوه‌چه‌ها چند هفته بعد از گلدهی
• خوشه‌های نیمه‌پر یا پوک در پسته و انگور
• میوه‌های بدشکل، ریز یا ترک‌خورده
• سال‌آوری (یک سال پربار، یک سال کم‌بار)
• خشکیدگی جوانه‌های انتهایی و شکوفه‌ها

باید در نظر داشت که کود فقط یکی از عوامل است؛ سرمای بهاره، باد گرم و خشک زمان گلدهی، کمبود گرده‌افشان، آبیاری نامنظم و بار سنگین سال قبل هم روی باردهی اثر دارند.

مزایای استفاده از کود افزایش باردهی

• افزایش درصد گل‌هایی که به میوه تبدیل می‌شوند
• کاهش ریزش میوه‌چه و افزایش تعداد میوه در واحد سطح
• بهبود اندازه، شکل و یکنواختی میوه
• کاهش ترک‌خوردگی و افزایش ماندگاری (در کودهای کلسیمی)
• کمک به کاهش سال‌آوری با تغذیه بعد از برداشت

انواع کود افزایش باردهی موجود

کودهای بور و فروت‌ست

کود بور ۱۵ درصد مایع نئو هانا، آمینو اسید کلاته بور ۱۲ درصد بایولوکس، تریدبور تریدکپ، فروت ست آمینو کلاته بایولوکس، فروت ست فلوریکا نوبل، فروت ست پلاس آدونیس و اکورمون اسپانیا. همه کودهای بور را در کود بور ببینید.

کودهای کلسیم و کلسیم-بور

کال بورن بایولوکس، تکنوکل بر اسپانیا، کالمکس امکس، کلات کلسیم مولتی کم و نیترات‌های کلسیم مثل نیترات کلسیم لهستان، نیترات کلسیم سولار و نیترات کلسیم مولتی کم. گزینه‌های بیشتر در کود کلسیم.

کودهای فسفر و پتاس بالا

NPK 10-52-10 گرین شیمیایی برای قبل از گلدهی، مونو پتاسیم فسفات زرین سرشت برای گلدهی و تشکیل میوه، و تروفرت 12-12-36، 12-12-36 گرین کمیکال و 12-12-36 ژله‌ای نوبل برای پر شدن میوه. پیکاپ (PEAKUP 2-10-16) و سکوئنشیال ۲ امکس هم کودهای مایع فسفر و پتاس‌دار برای این مرحله‌اند.

محرک‌ها و کودهای اختصاصی

قرص جیبرلیک اسید اگریمن (تنظیم‌کننده رشد برای مصارف مشخص مثل انگور بی‌دانه)، جلبک دریایی جیات، تکامین بریکس اسپانیا، میکرو پلاس اولترا اینترمگ و کودهای ارگانیک اختصاصی مثل نوتری سول پسته و نوتری سول زعفران.

جدول انتخاب کود بر اساس مرحله باردهی

روش و زمان مصرف

• محلول‌پاشی بور و روی: قبل از گلدهی (مرحله تورم جوانه تا صورتی شدن غنچه) و یا بعد از برداشت. تحقیقات دانشگاه کالیفرنیا روی بادام نشان داده محلول‌پاشی بور بعد از برداشت، تشکیل میوه و عملکرد سال بعد را به‌طور محسوس افزایش داده است.
• کودهای فروت‌ست: معمولاً در ابتدای گلدهی و بعد از ریزش گلبرگ‌ها، طبق دستور برچسب.
• کلسیم: از تشکیل میوه‌چه به بعد، در چند نوبت محلول‌پاشی یا از طریق کودآبیاری.
• پتاس بالا: از زمان رشد سریع میوه، از طریق کودآبیاری.
• هشدار: در زمان باز بودن کامل گل‌ها، محلول‌پاشی با غلظت بالا یا در گرمای روز می‌تواند به گل آسیب بزند؛ دوز و زمان برچسب را دقیق رعایت کنید.

برای برنامه دقیق باردهی در محصولات مختلف، برنامه کوددهی پسته، برنامه کوددهی انار و برنامه کوددهی زعفران را ببینید.

تفاوت کود افزایش باردهی با سایر کودها

• در برابر کود افزایش کیفیت میوه: باردهی روی تعداد میوه تمرکز دارد؛ کیفیت میوه روی رنگ، طعم، سفتی و ماندگاری.
• در برابر فروت ست: فروت‌ست فقط مرحله تبدیل گل به میوه را هدف می‌گیرد؛ کود افزایش باردهی کل زنجیره از جوانه تا پر شدن میوه را.
• در برابر کودهای رشد رویشی: تحریک رشد رویشی در زمان گلدهی (مثلاً ازت زیاد) با تشکیل میوه رقابت می‌کند و ریزش را بیشتر می‌کند.

سازگاری با محصولات مختلف

• درختان میوه: پسته، بادام، گردو، سیب، گلابی، هسته‌داران، مرکبات و انار
• انگور و زیتون: حساس به کمبود بور در زمان گلدهی
• صیفی‌جات: گوجه، فلفل، خیار، هندوانه و خربزه
• گلخانه: گوجه، فلفل و توت‌فرنگی
• زراعی: کلزا، آفتابگردان و یونجه بذری (حساس به بور)

نکات مهم قبل از خرید

• علت کم‌باری را پیدا کنید: سرمازدگی، گرده‌افشانی ضعیف و آبیاری نامنظم با کود جبران نمی‌شوند.
• آزمون برگ یا گل: به‌خصوص برای بور و روی؛ مصرف کورکورانه بور خطر سمیت دارد.
• زمان مصرف: بیشتر کودهای باردهی فقط در پنجره زمانی مشخص اثر دارند؛ دیر مصرف کردن یعنی هزینه بی‌اثر.
• اختلاط: کودهای کلسیمی را با کودهای فسفره و سولفاته در یک مخزن غلیظ مخلوط نکنید.
• ازت: در زمان گلدهی، ازت زیاد نه، چون رشد رویشی با تشکیل میوه رقابت می‌کند.

سوالات متداول

بهترین زمان مصرف کود افزایش باردهی کی است؟

بور و روی قبل از گلدهی یا بعد از برداشت، کودهای فروت‌ست در ابتدای گلدهی و بعد از ریزش گلبرگ، کلسیم از تشکیل میوه‌چه به بعد و پتاس بالا در زمان رشد میوه.

چرا درخت گل زیادی دارد اما میوه نمی‌دهد؟

معمولاً به‌خاطر گرده‌افشانی ضعیف، کمبود بور یا روی، سرما یا گرمای زمان گلدهی، ازت زیاد یا آبیاری نامنظم؛ اول باید علت اصلی را مشخص کرد.

تفاوت کود فروت ست با کود افزایش باردهی چیست؟

فروت‌ست یک زیرگروه تخصصی برای مرحله تبدیل گل به میوه است؛ کود افزایش باردهی همه کودهایی را شامل می‌شود که از تشکیل جوانه گل تا پر شدن میوه روی تعداد محصول اثر دارند.

آیا مصرف زیاد بور خطرناک است؟

بله؛ فاصله بین کمبود و سمیت بور کم است و مصرف زیاد باعث سوختگی حاشیه برگ، ریزش برگ و کاهش عملکرد می‌شود. دوز برچسب را دقیق رعایت کنید.

آیا محلول‌پاشی در زمان گلدهی کامل مجاز است؟

فقط با کودهایی که برای این مرحله توصیه شده‌اند و با دوز و زمان برچسب (صبح زود یا عصر)؛ محلول غلیظ یا سم‌پاشی نادرست در این زمان به گل و گرده‌افشانی آسیب می‌زند.

جمع‌بندی

افزایش باردهی نتیجه تغذیه درست در چند مرحله پشت‌سرهم است: بور و روی برای گل و گرده، فروت‌ست برای تشکیل میوه، کلسیم برای استحکام میوه‌چه و پتاس برای پر شدن. محصولات این دسته را بر اساس مرحله رشد باغ یا مزرعه‌تان انتخاب کنید و برای تنظیم برنامه باردهی، از طریق تماس با ما با کارشناسان رویش‌یار مشورت کنید.