کود ازت بالا

کود ازت بالا کودی است که نیتروژن عنصر غالب آن است؛ از کودهای گرانوله‌ای مثل اوره و سولفات آمونیوم تا کودهای مایع و پودری نیتروژن همراه اسید آمینه. نیتروژن پرمصرف‌ترین عنصر غذایی گیاه است و بیشترین اثر را روی رشد برگ، شاخه و سبزینگی دارد.

اما نیتروژن دو لبه دارد. کم باشد، گیاه ضعیف و زرد می‌ماند؛ زیاد باشد یا دیر داده شود، رشد رویشی بی‌رویه، ریزش گل، دیررسی، حساسیت به آفات و کیفیت پایین میوه به دنبال دارد. به همین دلیل، کود ازت بالا را باید در زمان درست و با منبع درست مصرف کرد.

کود ازت بالا چیست و چه انواعی دارد؟

• اوره و کودهای مشابه (حدود ۴۶٪ N): غلیظ‌ترین و اقتصادی‌ترین منبع نیتروژن
• سولفات آمونیوم (حدود ۲۱٪ N): نیتروژن آمونیومی همراه گوگرد؛ خاصیت اسیدی‌کنندگی در خاک آهکی
• ترکیبات نیتروسولفات و اسیدی: نیتروژن همراه گوگرد یا اسید برای خاک و آب قلیایی
• نیتروژن آلی و آمینه: نیتروژن همراه اسید آمینه، با جذب سریع و ریسک سوختگی کمتر

این دسته زیرمجموعه کود ازت است.

نقش نیتروژن در گیاه

• جزء اصلی پروتئین‌ها، آنزیم‌ها و کلروفیل
• رشد برگ، شاخه و حجم تاج
• سبزینگی و فتوسنتز
• در گیاه متحرک است؛ کمبودش اول در برگ‌های پیر دیده می‌شود

علائم کمبود و مصرف زیاد نیتروژن

کمبود

طبق برنامه مدیریت آفات دانشگاه کالیفرنیا، رشد کند و زردی یکنواخت برگ‌های پیر اولین نشانه کمبود نیتروژن است؛ برگ‌ها، شاخه‌ها و میوه‌ها کوچک‌تر از معمول می‌شوند.

مصرف زیاد

• رشد رویشی شدید و برگ‌های نرم و آبدار
• ریزش گل و میوه‌چه
• تأخیر در رسیدن و رنگ‌گیری میوه
• حساسیت بیشتر به آفات مکنده و بیماری‌های قارچی
• تجمع نیترات در سبزی‌های برگی

مزایای کود ازت بالا

• رشد سریع برگ و شاخه در شروع فصل
• ریکاوری بعد از هرس، برداشت و تنش
• سبزینگی و فتوسنتز بیشتر
• در انواع گوگرددار و اسیدی، کمک به جذب عناصر در خاک آهکی

کودهای ازت بالای موجود

گرانوله

نیتروژینا هانا گرانول ۴۱-۰-۰ و سولفات آمونیوم گرانول آرمان شیمی فارس.

ازت همراه اسید آمینه

آمینو نیتروژن ۴۰٪ آپال هانا مایع، بیو نیتروژن ۴۰٪ نیترولی هانا و نیتروژن با آمینو اسید دکزو هانا.

ازت مایع و اسیدی

ازت بالا فولر رونزا نکست و انفوریک اسید آوالانج نیتروسولفات.

جدول مقایسه منابع نیتروژن

روش و زمان مصرف

• زمان: شروع فصل رشد، دوره رشد رویشی و بعد از برداشت؛ از زمان گلدهی و به‌خصوص رنگ‌گیری میوه، ازت را کم کنید.
• اوره: طبق راهنمای دانشگاه ایالتی یوتا، اوره‌ای که روی سطح خاک یا برگ بماند ممکن است بخش بزرگی از نیتروژن خود را به شکل گاز آمونیاک از دست بدهد؛ کلید حفظ آن، رساندن اوره به داخل خاک با آبیاری یا مخلوط کردن است.
• تقسیط: نیتروژن را در چند نوبت بدهید؛ به‌خصوص در خاک شنی که شست‌وشو زیاد است.
• محلول‌پاشی: کودهای ازت آمینه، با غلظت برچسب و در دمای ملایم.

برای جایگاه ازت در برنامه تغذیه، کود رشد رویشی و برنامه کوددهی خیار گلخانه‌ای را ببینید.

تفاوت با سایر کودها

• در برابر سه‌بیست: سه‌بیست رشد متوازن می‌دهد؛ ازت بالا رشد رویشی را سریع‌تر تحریک می‌کند.
• در برابر کودهای آلی ازته: کود مرغی و ماهی نیتروژن را کندتر و همراه ماده آلی آزاد می‌کنند.
• آمونیومی در برابر نیتراتی: آمونیوم خاک را اسیدی‌تر می‌کند و در خاک آهکی مفید است؛ نیترات سریع‌تر جذب می‌شود اما شسته‌تر است.

مناسب برای چه محصولاتی؟

• زراعی: گندم، جو، ذرت و برنج در پنجه‌زنی و ساقه‌روی
• سبزی برگی: کاهو، اسفناج، کلم (با رعایت فاصله تا برداشت)
• درختان میوه: شروع فصل و بعد از برداشت
• چمن و فضای سبز

نکات مهم قبل از خرید

• منبع نیتروژن را با خاک هماهنگ کنید؛ در خاک آهکی منابع آمونیومی و گوگرددار مفیدترند.
• در آب شور، کودهای کم‌نمک و تقسیطی را انتخاب کنید.
• در زمان گلدهی و میوه، مصرف ازت را کم کنید.
• در سبزی‌های برگی، فاصله آخرین کود ازته تا برداشت را رعایت کنید.

سوالات متداول

بهترین زمان مصرف کود ازت بالا کی است؟

شروع فصل و دوره رشد رویشی، بعد از هرس و بعد از برداشت؛ در زمان گلدهی و رنگ‌گیری میوه باید کم یا قطع شود.

چرا اوره را نباید روی سطح خاک رها کرد؟

چون اوره روی سطح خاک به آمونیاک تبدیل می‌شود و بخش زیادی از نیتروژن آن به هوا می‌رود؛ باید با آبیاری یا مخلوط کردن وارد خاک شود.

کود ازت آمینه چه مزیتی دارد؟

جذب سریع‌تر، ریسک سوختگی کمتر در محلول‌پاشی و اثر محرک رشد به‌خاطر اسید آمینه همراه.

آیا ازت زیاد ضرر دارد؟

بله؛ باعث رشد رویشی شدید، ریزش گل، دیررسی، کیفیت پایین میوه، حساسیت به آفات و تجمع نیترات در سبزی‌ها می‌شود.

جمع‌بندی

کود ازت بالا موتور رشد رویشی است؛ در شروع فصل و بعد از برداشت بیشترین فایده را دارد و در زمان میوه باید کم شود. منبع مناسب را بر اساس خاک و روش مصرف انتخاب کنید و برای برنامه دقیق، از طریق تماس با ما با کارشناسان رویش‌یار مشورت کنید.