سموم ضد لارو و کرم غوزه

سموم ضد لارو و کرم غوزه، حشره‌کش‌هایی هستند که برای کنترل لارو پروانه‌ها (کرم‌ها) به کار می‌روند؛ آفاتی مثل کرم غوزه پنبه و گوجه (هلیوتیس)، بید گوجه‌فرنگی (توتا ابسولوتا)، کرم‌های برگ‌خوار و غلاف‌خوار و مینوزها. این لاروها با خوردن برگ، سوراخ کردن میوه و ایجاد دالان در بافت، هم عملکرد و هم بازارپسندی محصول را از بین می‌برند.

چالش اصلی کنترل لاروها زمان‌بندی است. لاروی که هنوز روی برگ یا سطح میوه است، در برابر سم آسیب‌پذیر است؛ اما وقتی وارد میوه یا دالان برگ شد، بیشتر سموم دیگر به آن نمی‌رسند. طبق برنامه مدیریت آفات دانشگاه کالیفرنیا درباره کرم میوه گوجه، این آفت دوره لاروی خود را داخل میوه کامل می‌کند و مدیریتش نیازمند پایش دقیق تخم‌ها و لاروهای کوچک است، چون بعد از ورود لارو به میوه، سم‌پاشی اثر کمی دارد.

سموم ضد لارو چیست و چطور عمل می‌کنند؟

این دسته زیرمجموعه سموم حشره‌کش‌های جونده است و سمومی با مکانیسم‌های مختلف را شامل می‌شود:

• پایروتروئیدها: اثر تماسی و گوارشی سریع روی سیستم عصبی؛ مثل پرمترین، دلتامترین و فن‌والریت
• ارگانوفسفره‌ها: اثر تماسی و گوارشی، طیف وسیع؛ مثل پروفنفوس
• آورمکتین‌ها: اثر نفوذی به بافت برگ، مؤثر روی لاروهای دالان‌زن و مینوز؛ مثل امامکتین بنزوات
• آنالوگ‌های نرئیس‌توکسین: اثر تماسی و گوارشی؛ مثل تیوسیکلام
• تنظیم‌کننده‌های رشد حشرات: اختلال در پوست‌اندازی لارو؛ مثل لوفنورون در ترکیب‌ها

چرا چرخش گروه‌های سمی مهم است؟

کرم غوزه و بید گوجه‌فرنگی به‌سرعت به سموم مقاوم می‌شوند. طبق کمیته بین‌المللی مدیریت مقاومت به حشره‌کش‌ها (IRAC)، تناوب و چرخش سموم از گروه‌های مختلف نحوه اثر، بهترین راه مدیریت پایدار مقاومت است؛ یعنی نسل‌های پی‌درپی آفت نباید با سمی از یک گروه روبه‌رو شوند. گروه نحوه اثر هر سم معمولاً روی برچسب آن درج شده است.

علائم خسارت لاروها

• سوراخ‌های گرد روی میوه گوجه، فلفل و غوزه پنبه و فضولات لارو در محل سوراخ
• دالان‌های روشن و شفاف در برگ (مینوز و بید گوجه‌فرنگی)
• برگ‌های جویده و سوراخ‌شده
• ریزش غوزه و میوه‌های جوان
• پوسیدگی ثانویه در محل سوراخ میوه

مزایای استفاده درست از سموم ضد لارو

• حفظ کیفیت و بازارپسندی میوه
• جلوگیری از افزایش جمعیت نسل‌های بعدی
• امکان چرخش بین گروه‌های مختلف برای مدیریت مقاومت
• گزینه‌های نفوذی برای آفات داخل بافت

سموم ضد لارو موجود

• امامکتین بنزوات: امامکتین بنزوات ۲.۳٪ ماد ایساتیس و ترکیب پروکلیم فیت سینجنتا (امامکتین بنزوات + لوفنورون)؛ مناسب بید گوجه‌فرنگی، مینوز و کرم‌های غلاف‌خوار
• تیوسیکلام: اویسکت ۵۰٪ SP برای بید گوجه‌فرنگی، مینوز و تریپس
• پایروتروئیدها: دلتامترین ۲.۵٪ EC گل سم، پرمترین ۲۵٪ EC ماد ایساتیس و فن‌والریت ۲۰٪ EC کیمیا سبزینه
• ارگانوفسفره: پروفنفوس ۵۰٪ EC ماد ایساتیس

جدول مقایسه گروه‌های سموم ضد لارو

روش و زمان مصرف

• پایش: از تله‌های فرمونی و بازدید منظم برای پیدا کردن تخم و لاروهای سن پایین استفاده کنید.
• زمان سم‌پاشی: روی تخم‌گذاری و لاروهای سنین اول، قبل از ورود به میوه یا دالان.
• چرخش: بین گروه‌های مختلف نحوه اثر جابه‌جا شوید و یک گروه را پشت‌سرهم تکرار نکنید.
• دوز و دوره کارنس: فقط طبق برچسب ثبت‌شده؛ فاصله آخرین سم‌پاشی تا برداشت را دقیق رعایت کنید.
• ایمنی: لباس محافظ، دستکش و ماسک؛ سم‌پاشی در باد و گرمای روز انجام نشود.
• زنبور عسل: در زمان گلدهی و حضور زنبورها از سموم پرخطر برای زنبور استفاده نکنید.

تفاوت سموم ضد لارو با سایر حشره‌کش‌ها

• در برابر حشره‌کش‌های مکنده: سموم مکنده برای شته، سفیدبالک و تریپس طراحی شده‌اند و روی لاروها معمولاً اثر کمی دارند.
• در برابر آفت‌کش‌های بیولوژیک: ترکیباتی مثل باسیلوس تورینجینسیس روی لاروهای جوان مؤثرند و برای دشمنان طبیعی کم‌خطرترند؛ در برنامه مدیریت تلفیقی جایگاه مهمی دارند.

مناسب برای چه محصولاتی؟

• گوجه‌فرنگی و فلفل (بید گوجه، کرم میوه)
• پنبه (کرم غوزه)
• ذرت و سورگوم (کرم ساقه‌خوار و بلال)
• صیفی و سبزی (کرم‌های برگ‌خوار)
• حبوبات (کرم غلاف‌خوار)

استفاده از هر سم فقط برای محصولات و آفاتی مجاز است که روی برچسب ثبت شده‌اند.

نکات مهم قبل از خرید

• آفت را دقیق شناسایی کنید؛ سم مکنده روی کرم اثر ندارد و برعکس.
• ماده مؤثر، درصد و گروه نحوه اثر را روی برچسب ببینید.
• مجوز ثبت، تاریخ تولید و انقضا را بررسی کنید.
• سموم را دور از دسترس کودکان، غذا و علوفه نگه دارید.
• ظروف خالی را طبق دستورالعمل معدوم کنید، نه در آب و مزرعه.

سوالات متداول

بهترین سم برای کرم غوزه چیست؟

به مرحله آفت، محصول و سابقه مقاومت منطقه بستگی دارد؛ گروه‌هایی مثل امامکتین بنزوات، پایروتروئیدها و ترکیبات دارای تنظیم‌کننده رشد رایج‌اند و باید به‌صورت چرخشی و طبق برچسب مصرف شوند.

چرا سم روی کرم داخل میوه اثر نمی‌کند؟

چون لارو داخل میوه از تماس با سم محافظت می‌شود؛ زمان مؤثر سم‌پاشی قبل از ورود لارو به میوه، روی تخم و لاروهای سن پایین است.

برای بید گوجه‌فرنگی چه سمی مناسب است؟

سموم نفوذی مثل امامکتین بنزوات و ترکیبات آن، و تیوسیکلام، از گزینه‌های رایج‌اند؛ چرخش گروه‌ها و استفاده از تله فرمونی برای جلوگیری از مقاومت ضروری است.

دوره کارنس یعنی چه؟

حداقل فاصله زمانی لازم بین آخرین سم‌پاشی و برداشت محصول، که روی برچسب هر سم درج شده و باید رعایت شود.

جمع‌بندی

کنترل موفق لاروها با پایش دقیق، سم‌پاشی به‌موقع روی تخم و لاروهای جوان و چرخش گروه‌های سمی به دست می‌آید. سموم این دسته را بر اساس نوع آفت و برچسب ثبت‌شده انتخاب کنید و برای مشاوره، از طریق تماس با ما با کارشناسان رویش‌یار در ارتباط باشید.